De 7 fasen

NAAR DE TOP IN ZEVEN FASEN

Voor uw cliënten werkt het plezierig als zij zien waar zij heen willen. U geeft hen de vrije teugel en laat tevens de route zien. Samen kunt u bepalen of een fase afgehandeld is en of de volgende stap genomen kan worden. Het kan geen kwaad uw cliënten te wijzen op de kans dat tijdens die volgende fase kan blijken dat er toch iets vergeten is in een vorige fase en dat u even met hen terug gaat. Het kan zelfs gebeuren dat u eenmaal in fase 5 toch weer even terug moet naar fase 2 omdat daar iets is blijven liggen. Vergeten is menselijk. Sommigen noemen dit het cyclisch proces dat bij mediation hoort.

Hieronder ziet u de zeven fasen (conform Het Handboek Mediation) met enkele vaardigheden die daar gehanteerd kunnen worden. Dat deze vaardigheden ook in andere fasen toegepast kunnen worden spreekt voor zich. Ook vanuit die optiek kunt u spreken van een cyclisch proces. (De gebruikelijke, universele vaardigheden die u eigenlijk altijd toepast en die u op uw turflijsten tegenkomt zult u bij de verschillende fasen niet specifiek genoemd zien.)

 

OPENING

Medhuis 185 Waar gaat het eigenlijk om ? Laat cliënten gerust meerdere malen uitleggen wat er nou precies aan de hand is. (Vanuit verschillende invalshoeken.) Achter ieder conflict schuilt vaak een heel ander conflict. Leg dit gewoon uit aan cliënten. Het wil wel gebeuren dat cliënt A, na een derde poging om de mediator het conflict uit te leggen, te horen kreeg van cliënt B dat deze nu pas begreep waarom er een conflict was ontstaan. De diepere achtergrond werd hem nu pas duidelijk. De mediation die daarop volgde liep van een leien dakje. Aan de omgekeerde situatie willen we liever niet denken. Stel cliënten praten alleen over het stukje conflict dat boven water uitsteekt, lossen dat keurig op, compleet met vaststellingsovereenkomst en thuisgekomen beseffen zij dat er eigenlijk niets is opgelost. Het veel grotere stuk onder water, het eigenlijke probleem is er gewoon nog. Twee teleurgestelde mensen met geen vertrouwen meer in mediation. Denk als mediator dus nooit dat je het door hebt. (Uit mijn Engelse opleiding heb ik één boodschap overgehouden: “stay humble” ; blijf bescheiden t.a.v. je oordeel)

Waar nieuwsgierigheid ophoudt, houdt de mediation op. Maar ga ook nooit de waarheid zoeken ! Naast het in kaart brengen van het conflict en de exacte definiëring ervan is het zaak te kijken “of dit het is”. Staat het op zich of zijn er subsidiaire probleempjes. Beter om daar nu naar te laten zoeken dan er in een later stadium mee geconfronteerd te worden. Dat zou dan alleen maar onrust en wanorde veroorzaken.

Over het commitment spraken wij hiervoor in de “Routekaart in Vogelvlucht”. Naast de probleemeigendom is er de vraag of cliënten er ook echt voor willen gáán. Zijn zij bereid om alles op alles te zetten om hun conflict op te lossen ? U kunt alvast de mediationovereenkomst gebruiken om stap voor stap de ingrediënten voor het commitment te doorlopen. Daarin komt u de inspanningsverplichting tegen die voor alle deelnemers aan de mediation geldt. Iedereen tekent ervoor. Je er niet aanhouden levert wanprestatie c.q. onrechtmatige daad op…. (recente jurisprudentie).

Ieder dient zich te houden aan normen en regels van moraal, fatsoen, maatschappelijke betamelijkheid en goede trouw. Trek je dit door dan zou je kunnen concluderen dat beslagen opgeheven /opgeschort dienen te worden. Prof. Mr.Pitlo (UvA) stelde al dat dit inherent is aan mediation. Ergo, dwangmiddelen als beslag passen niet bij mediation tenzij het een zgn. conservatoir beslag betreft (als zekerheidsstelling/waarborg) dat al geruime tijd voor aanvang van de mediation was gelegd. Let er dus op dat de beslagene het middel mediation niet misbruikt. Bovenal geldt dat lopende rechtszaken opgeschort dienen te worden voor de duur van de mediation.

Als de mediator twijfelt, ga te rade bij een collega, jurist, uw docent of NMI en vraag cliënten hetzelfde te doen. Voor dit soort situaties kunt u op diverse plaatsen in het Handboek ideeën opdoen. U komt ze vanzelf tegen bij de beantwoording van de vragen. (Het blijven uitzonderings situaties).

U ziet alleen al uit deze enkele besproken vaardigheden hoe actief en alert de mediator te werk dient te gaan. Dat dit het dubbele denkwerk vergt dan een reguliere dienstverlener toepast blijkt uit het feit dat alles wat u in eerste instantie gewend bent te zeggen, als mediator omgebouwd dient te worden naar een vraag. Zo komt de definitie van een mediator wel even in een ander daglicht te staan dan de letterlijke interpretatie van

LSD : Lui Simpel Dom.

De Mediator houdt zich van de domme en bereikt zo duidelijkheid bij en voor cliënten. Hij maakt ingewikkelde dingen eenvoudig , overzichtelijk, helder en werkbaar. Simpel. Hij mág zich de probleemeigendom niet toe-eigenen (staat ook met zoveel woorden in het reglement en gedragscode) en laat dus alles doen door cliënten. Hij moet dus een luie indruk blijven maken. Echter uit zijn vraagstelling valt wel te concluderen (door een geoefend mediationoor) dat hij weet waar hij over vraagt, gebaseerd op een doordachte strategie. (vergelijk detective Colombo; een super stumper die ontwapent en ontmaskert met wel heel domme en hulpzoekende vragen en zo altijd zijn doel bereikt).

EXPLORATIE

De IJsberg kwam al eerder ter sprake. U weet, hij steekt maar voor 15 % boven water. Zo zitten mensen ook in elkaar. Over wat zichtbaar is wordt gesproken. De resterende 85 % dient de mediator boven water te krijgen. Dat is ‘n hele toer. Hoe gaat u dat doen ? Looping /pendelen/circulair vragen; zij geven de beweging aan die u brengt in het gesprek tussen / met cliënten. U stelt dezelfde vraag aan beide cliënten, één voor één, vat het samen en parafraseert / heretiketteert waarbij u ‘n klein stukje herinterpreteert of stuurt. Of u vraagt een cliënt en informeert dan bij de ander hoe die er over denkt. Zo brengt u hen (weer) met elkaar in gesprek. Stelt een cliënt u een vraag waarvan u denkt dat zou de ander beter kunnen beantwoorden dan legt u het natuurlijk bij die ander neer, direct of na verkregen toestemming. Het is een spel . Hanteert u het soepel door het veel en vaak te oefenen dan is het bijzonder leuk. Het leent zich ook voor situaties buiten mediation; vanzelfsprekend. Er zal een moment komen dat u zegt:”Ik ben Mediator” in plaats van: “ik doe nu en dan mediations”.

DRAAI- EN CATEGORISATIE

Jui-Jitsu is een Japanse zelfverdedigingsmethodiek gebaseerd op het benutten van de kracht van de aanvaller. Zelfs oude vrouwtjes kunnen belagers zo van zich afschudden. Iemand stormt op u af met een mes, u grijpt zijn naar u uitgestoken hand / arm en tegelijk laat u zich achterovervallen terwijl de belager met z’n gedegenereerde smoeltje op de keien belandt en z’n arm breekt. Als gevorderde leert u hem tijdens zijn vlucht over u heen nog iets heel onprettigs toe te brengen. U wandelt rustig verder. Uw houding daarbij is al voldoende om toekomstige belagers te ontmoedigen. U loopt het risico geschorst te worden als u deze vaardigheid al te letterlijk toepast, zelfs al was het tijdens de draaifase.

Beter werkt het als volgt: iemand bestormt u met een loei van een bezwaar en is niet anders gewend daar even hard repliek op te krijgen. Wie schetst zijn verbazing als hij daarvoor in de plaats een instemmende houding, sterker nog, een compliment voor ontvangt. In plaats van zijn arm te grijpen, haakt u als het ware bij hem in om ge-armd een draai te maken van zo’n 180 graden, een soort volksdansje, en met hem vervolgens de andere kant op te swingen (zonder zijn arm te breken). Door al tijdens belager’s spervuur instemmend te knikken, en te glimlachen ( u vindt dit namelijk leuk want nu gaat u swingen) brengt u hem al uit z’n evenwicht (dit even los van de machtsbalans) waardoor de draai naar de andere richting soepeler zal verlopen. U overlaadt belager met complimenten voor zoveel inzicht. U dacht daar tot voor kort net zo over. Wat leuk hier een geestverwant te treffen. Weet u wat ik onlangs ontdekte..? En als nou blijkt dat..... etc. Neem hem mee naar / wijs hem de nieuwe horizon waar hoop gloort. Ook deze vaardigheid is goed toepasbaar in andere fasen, dat is duidelijk.

ONDERHANDELEN

In het Handboek Mediation vallen enkele merkwaardige vaardigheden op. Oost-Indisch luisteren: U laat wel blijken – nonverbaal – gehoord te hebben wat een van uw cliënten zei, maar gaat daar zelf niet op in. Het is immers niet voor u bestemd maar voor de andere cliënt naar wie u een vriendelijk handgebaar maakt, alsof u de boodschap doorgeeft.

Als deze cliënt bijvoorbeeld steeds doorgaat over iets waar al eerder overeenstemming over is bereikt, of nu in ’t geheel niet terzake is.. Hét gebaar bij uitstek: doorgeven aan de ander met een draaiend handgebaar, lijkend op het stellen van een non-verbale circulaire vraag. U kunt b.v. wel zeggen dat u daar later op terugkomt, maar dan bent u aan het parkeren. (Met het handgebaar erbij). Het kan ook zijn dat zo’n opmerking, waar u Oost-Indisch op reageerde, de hele mediation zou frustreren op het moment suprème dat u met een reddende beweging wilde komen. B.v.: De pit is eruit, alles zit in het slop, cliënten willen niets liever dan naar huis. U denkt:kom, we gaan ’n hapje eten, dan sterken ze wat aan en met ‘n drankje komen de tongen en de creativiteit weer los. Dat is het moment om niet te reageren op de opmerking: “laten we maar kappen”, maar hen uit te nodigen voor de dis. ( iets minder uitgebreid dan een rijsttafel is te overwegen).

Theatraal optreden: U heeft geen toneelschool nodig om uw stoel naar achteren te schuiven ten teken van “zo ga ik niet verder”. U geeft ze 5 minuten de tijd om uit te maken of ze op een fatsoenlijke / eerlijke / openhartige manier verder willen, zoals in de overeenkomst afgesproken, of u besluit dat het zo geen zin heeft. Ze kunnen u roepen als ze eruit zijn. Als ultimum remedium werkt dit (eenmalig..?) Theatraal optreden is ook: meeleven met een droeve boodschap, meelachen, meedenken, (al weet u het al), etc. Beyond emotion betekent hier: u vertaalt / spiegelt de emotie naar de ander (waar het voor bedoeld is) opdat die ander daar op reageert. U bent toch ook maar een mens en mensen reageren nou eenmaal ook op dat soort berichten. Reageert u niet op emotionele gebeurtenissen dan loopt u inderdaad niet het risico partijdig gevonden te worden, loopt u wel het risico “onmenselijk, gevoelloos “ over te komen en ga dan maar eens verder mediaten….en loopt u zeker het risico voor een assessment te zakken. Dr. Hugo Prein schrijft in zijn verslagen over de examens dat het hem bevreemdt dat er zoveel zakken wegens te magere/geheel uitblijven van gevoelsreflectie.

Beweging brengen als vaardigheid heeft velerlei voordelen. Soms raken mensen vast en is het goed ze letterlijk los te maken. Ga met ze wandelen. Dan is het allemaal wat informeler. Er is afleiding, het bloed gaat weer stromen en u zorgt dat u achter ze aan loopt ( op een smal bospad ) zodat ze wel met elkaar moeten gaan praten. Frisse lucht en de natuur helpen ‘n handje mee. Het werkt. In de reader vindt u bij capita selecta nog enkele nuttige vaardigheden en een case (Old Boys) waarin deze in de praktijk zijn toegepast. De overigen worden wederom tijdens de praktijkcases behandeld. U houdt het allemaal bij op de turflijsten met NMI-eisen. Impasses of vastlopers bestaan niet zolang uw twee hulpjes voor u er nog zijn; twee boeiende mensen die altijd wel wat te vertellen hebben.

AFRONDING

Cliënten trots. Ze hebben het gevonden. En nu gaat de mediator hun oplossing in twijfel trekken. Ja, u hangt de ongelovige Thomas uit. We zagen het al eerder. U gaat in twijfel trekken waar u ze juist nog heeft geholpen. “Het zal de frisse boslucht wel zijn.” “Hoe dacht u dat dit er over ‘n paar jaar uitziet ?” “Bent u nou echt serieus ?” Relativerende, reflecterende opmerkingen van deze strekking kunnen twee kanten opwerken. Óf cliënten gaan u overtuigen van hun goed doordachte vinding, zodat u inderdaad met een goed gevoel naar de afsluiting toe kunt, óf ze gaan twijfelen en dat is ook goed want er moet wel een werkbaar en duurzaam resultaat voor cliënten komen waar ze lang en gelukkig mee verder kunnen leven. Hoe dan ook, nadat u wellicht in tweede instantie bent overtuigd door cliënten is het vervolgens de bedoeling dat zij ieder apart de door henzelf geformuleerde oplossing voorleggen aan hun eigen achterban en deskundigen. (Reality Check). Door cliënten tendentieuze vragen te stellen over haalbaarheid en toekomst moeten zij ook zelf op het idee komen van deze reality-check. Zo pakt u ook een in te bouwen boeteclausule aan, door net zo lang door te vragen tot ze er zelf mee komen : “Wat als A of B zich er na ‘n jaar of wat niet meer aan houdt?” MacGillavry heeft in dit verband het gedrag van ezels bestudeerd. Hij komt tot de conclusie dat als je ‘n ezel een bepaalde richting op wilt hebben je dit doel het beste kunt bereiken door het dier de andere kant op te sturen.

AFSLUITING

Aan het eind van uw eerste mediations bent u wellicht gaar. Luisteren is op zich al veel vermoeiender dan praten en als u wat zeggen wilt moet u het ook nog eens eerst ombouwen naar een vraag, met keuzemogelijkheid uit wel zes soorten. Daarbij bent u aan het heretiketteren, parafraseren en wandelen geslagen dat het een lieve lust is. Laat dus gerust cliënten de eer het geheel samen te vatten, zowel mondeling als schriftelijk. U wilt wellicht een goed verslag hebben van de mediation, voor uw cliënten. Met de twee samenvattingen / concept verslagen als bijlagen zorgt u voor een prima vaststellingsovereenkomst of convenant ter afsluiting.

Het volgende diende als voorbeeld: Bij de Rechtbank is het gebruik, nadat de advocaten pleitten, dat de rechter cliënten uitnodigt met de mediator naar de mediationkamer te gaan en alvast op te schrijven waar ze het al over eens zijn. Dat simpele zinnetje doet wonderen want ze gaan inderdaad meteen aan de slag om op te schrijven waar ze het nu al over eens zijn. Terug in de rechtszaal bekijkt de rechter de velletjes en wordt helemaal blij, alsof het de tekeningen van z’n kleinkinderen betreft. De griffier maakt meteen als ‘n haas kopietjes voor iedereen en verwerkt het schoons in zijn verslag , altijd met de “tekeningen” van cliënten erbij.

Dus als het even kan, laat cliënten zélf hun (concept) vaststellingsovereenkomst / convenant schrijven. Dan wordt het pas echt van henzelf en zullen zij er naar alle waarschijnlijkheid ook graag naar leven. Bovendien zullen zij transformeren naar autonomen die vol zelfvertrouwen zelf beschikken over hun lot.

Tijdens het afscheidsritueel (‘n glas heffen of teruggeven van elkaars ringen bij ‘n echtscheiding) stelt u zich beschikbaar voor mogelijke nazorg.

opleidingen-button

aanmelden

aanvraag-info

opleidingen-button

Basis-Mediationopleiding-button

Familie-Mediationopleiding-button

Mediator-in-Strafzaken-button

Opnamedag-Video-Assessment-button2

mediatorsregister.nl-button2

banner-vlinderkind

 

logo-MfN-familiemediation logo-MfN-basisopleiding dnvlogogecertificeerdmediator RvR logo2 rechtspraak  lloys register  CPIO  logo-crkbo